Wat u moet weten over: Wat is visceraal vet? | Preventimed Dexa Bodyscan
Leer hoe je visceraal vet (buikvet) echt kunt meten. Waarom BMI niet genoeg zegt en hoe een DEXA-scan helpt bij het voorkomen van ziektes....
Wat u moet weten over
Wat is visceraal vet?
Viscerale obesitas betekent dat er te veel vet is opgeslagen tussen de organen in de buik, zoals rond de maag, lever, darmen en alvleesklier. Dit vet wordt ook wel visceraal vet genoemd. Het verschilt wezenlijk van het vet dat direct onder de huid ligt (subcutaan vet).
Vet heeft een belangrijke functie in het lichaam. Het dient als opslag van energie en speelt een rol in de hormoonhuishouding. In een gezonde situatie is vet dus essentieel. Het probleem ontstaat wanneer er langdurig meer energie wordt ingenomen dan verbruikt. Het lichaam slaat deze overtollige energie op als vet, en een deel daarvan komt terecht in de buikholte.
Wat viscerale obesitas bijzonder maakt, is dat dit vet biologisch actief is. Het staat in direct contact met organen en bloedvaten en heeft invloed op de stofwisseling. Dit maakt het fundamenteel anders dan onderhuids vet.
De hoeveelheid visceraal vet neemt toe met de leeftijd en verschilt tussen mannen en vrouwen. Mannen hebben gemiddeld meer visceraal vet dan vrouwen. Bij vrouwen neemt het vooral toe na de menopauze. Dit verklaart deels waarom het risico op chronische ziekten in de loop van het leven verandert.
Belangrijk is dat viscerale obesitas vaak niet zichtbaar is. Iemand kan een normaal gewicht hebben en toch een verhoogde hoeveelheid visceraal vet. Andersom kan iemand met overgewicht relatief weinig visceraal vet hebben.
Daarom is viscerale obesitas geen kwestie van “hoe zwaar iemand is”, maar van waar het vet zich bevindt. Juist die verdeling bepaalt in belangrijke mate het risico op ziekte.
Bronvermelding
1. VZinfo.nl Chronische aandoeningen en mulitmorbiditeit/leeftijd en geslacht/chronische aandoeningen.
2. Eaton, S.B. and Eaton, S.B. (1999) Hunter-gatherers and human health. In: Lee, R.B. and Daly, R., Eds., Cambridge Encyclopedia of Hunters and Gatherers, Cambridge University Press, Cambridge.
3. A. Stofkova. Leptin and adiponectin: from energy and metabolic dysbalance to inflammation and autoimmunity. Endocr Regul.. 2009;43(4):157-68.
4. Ouchi N., Parker J.L., Lugus J.J., K. Walsh. Adipokines in inflammation and metabolic disease. Nat Rev Immunol 2011;11(2):85-97. doi: 10.1038/nri2921.
5. Fuhrman, Bradley P.; Zimmerman, Jerry J. (2011). Pediatric Critical Care. Elsevier. pp. 1058–1072. ISBN 978-0-323-07307-3. Retrieved 16 May 2020.
6. Zimmerman J.J., von Saint Andre-von Arnim A., J. McLaughlin. Pediatric Critical Care (fourth Edition). Chapter Cellular Respiration 2011: pages 1058- 1072
7. Hachemi I., M. U-Din Brown adipose tissue: Activation and metabolism in humans. Endocrinol & Metab. 2023:38;214-222.
8. van der Lans AA, Hoeks J, Brans B, Vijgen GH, Visser MG, Vosselman MJ, et al. Cold acclimation recruits human brown fat and increases non-shivering thermogenesis. J Clin Invest 2013;123:3395-403.
9. Thomas E., Brynes A.E., Mc Carthey J., Goldstone A.P., Hajnal J.V., Saeed N, Frost G., JD Bell . Preferential loss of visceral fat following aerobic exercise measured by magnetic resonance imaging. Lipids 2000; 35:769–776.
10. Grabner G.F., Zie H., Schweiger M., R. Zechner. Lipolysis: cellular mechanisms for lipid mobilization from fat stores. Nature Metab. 2021;3:1445-1465.
11. W.P.T. James. WHO recognition of the global obesity epidemic. International Journal of Obesity (2008) 32, S120–S126.
12. Ross R, Shaw KD, Martel Y, de Guise J, Avruch L. Adipose tissue distribution measured by magnetic resonance imaging in obese women. Am J Clin Nutr. 1993;57:470–5.
13. Eknoyan G. Adolphe Quetelet (1796–1874)—the average man and indices of obesity. Nephrol Dialysis Transplant 2008;23:47-51
14. C.F. Gauss Theoria motus corporum coelestium in sectionibus conicis solem ambientium. (available ABC Books, Lowfield Heath: Crawley United Kindom), 1809.
15. Keys A., Fidanza F., Karvonen M.J., , Kimura N., H.L. Taylor. Indices of relative weight and obesity. Reprint Int. J. Epidemiol, 2014, 655–665.
16. Ambrose J., “CT scanning: a backward look,” Semin. Roentgenol. 12(1), 7–11 (1977)
17. Fox C.S., Massaro J.M., Hoffmann U., Pou K.M., Vasan R.S., Murabito J.M., et al. Abdominal Visceral and Subcutaneous Adipose Tissue Compartments Association With Metabolic Risk Factors in the Framingham Heart Study. Circulation 2007:116;39-48.
18. Doyle S.L., Donohoe C.L., Lysaght J., J.V. Reynolds. Symposium 3: Obesity related cancers Visceral obesity, metabolic syndrome, insulin resistance and cancer. Proceedings of the Nutrition Society (2012), 71, 181–189.
19. E.L. Thomas., Frost G., Taylor-Robinson S.D., J.D. Bell. Excess body fat in obese and normal-weight subjects. Nutrition Research Reviews (2012), 25, 150–161.
20. Tchernof, A. & Després, J. P. Pathophysiology of human visceral obesity: An update. Physiol. Rev. 93, 359–404 (2013).
21. Hausberger, F.X. (1966). Pathological changes in adipose tissue of obese mice. Anat. Rec. 154, 651–660.
22. Weisberg S.P., McCann D., Desai M., Rosenbaum M., Leibel R.L., A.W. Ferrante Jr (2003) Obesity is associated with macrophage accumulation in adipose tissue. J Clin Invest 112:1796–1808.
23. Harman-Boehm I., Bluher M., Redel H., Sion-Vardy N., Ovadia S., Avinoach E., Shai I., Klöting N., Stumvoll M., Bashan N., A. Rudich. Macrophage Infiltration into Omental Versus Subcutaneous Fat across Different Populations: Effect of Regional Adiposity and the Comorbidities of Obesity. J Clin Endocrinol Metab 92: 2240–2247, 2007)
24. Lumeng C.N., Bodzin J.L., A.R. Saltiel. Obesity induces a phenotypic switch in
adipose tissue macrophage polarization. J Clin Invest. 2007;117:175-184.
25. Chan D.C., Barret H.P.R. G.F. Watts. Dyslipidemia in visceral obesity. Mechanisms, implications and therapy. Am J Cardiovasc Drugs 2004; 4 (4): 227-246 review article 1175-3277/04/0004-0227.
26. Funahashi T, Nakamura T, Shimomura I, Maeda K, Kuriyama H,Takahashi M, Arita Y, Kihara S, Matsuzawa Y. Role of adipocytokines on the pathogenesis of atherosclerosis in visceral obesity. Intern Med.1999;38:202–206.
27. Burhans M.S., Hagman D.K., Kuzma J.N.,Schmidt K.A. ,Kratz M. Contribution of adipose tissue inflammation to the development of type 2 diabetes mellitus. Compr. Physiol.2018;9:1–58.
28. Martinez-Romero R., Gonzalez-Chavez S.A., Urias-Rubi V.R., Gomez-Moreno V.M., Blanco-Contero M.F., Bernal-Velazquez H.M., Luevano-Ganzalez A.L., C. Pacheco-Tena
Microarray Analysis of Visceral Adipose Tissue in Obese Women Reveals Common Crossroads Among Inflammation, Metabolism, addictive Behaviors, and Cancer: AKT3 and MAPK1 Cross Point in Obesity. J Obesity Volume 2024, Article ID 4541071, 13 pages
https://doi.org/10.1155/2024/4541071
29. Sarin H.V., Lee J.H., Jauhiainen M., Joensuu A., NBorodulin K., Männisto S. et al. Substantial fat mass loss reduces low grade inflammation and induces positive alteration in cardio metabolic factors in normal weight individuals Scientific reports 2019; 9:3450 | https://doi.org/10.1038/s41598-019-40107-6.
30. Despres, J. P. et al. Loss of abdominal fat and metabolic response to exercise training in obese women. Am. J. Physiol. - Endocrinol. Metab. 261, E159–E167 (1991).
31. Hiuge-Shimizu A., Kishida K., Funahashi T., Ishizaka, Y.,Oka, R. Okada M., Suzuki S., Takaya N., Nakagawa T., Fukui T., Fukuda H., Watanabe N., Yoshizumi T., Nakamura T., Matsuzawa Y., M. Yamakado & I. Shimomura. Absolute value of visceral fat area measured on computed tomography scans and obesity-related cardiovascular risk factors in large-scale Japanese general population (the VACATION-J study). Annals of Medicine, 44:1, 82-92, DOI: 10.3109/07853890.2010.526138.
32. https://www.radiologyinfo.org/en/info/safety-xray#part3
33. Micklesfield L.K., Goedecke J.H., Punyanitya M., Wilson K.E., Th. L. Kelly. Dual-Energy X-Ray Performs as Well as Clinical Computed Tomography for the Measurement of Visceral Fat. Obesity (2012) 20, 1109–1114. doi:10.1038/oby.2011.36.
34. Gudivaka R, Schoeller D, Kushner RF. Effect of skin temperature on multifrequency bioelectrical impedance analysis. J Appl Physiol (1985). (1996) 81 (2):838–45. doi: 10.1152/jappl.1996.81.2.838.
35. Chan B., Yu Y., Huang F. and Vardhanabhuti V. (2023) Towards visceral fat estimation at population scale: correlation of visceral adipose tissue assessment using three-dimensional cross- sectional imaging with BIA, DXA, and single-slice CT.Front. Endocrinol. 14:1211696. doi: 10.3389/fendo.2023.1211696.
36. Verduin W.M., Warps A.L.K., van den Helder, R., Doodeman H.J., A.P.J. Houdijk on behalf of the INfluences of Fat And MUscle in colorectal Surgery Collaborative. Visceral fat and anastomotic leakage after colon cancer resection. Dis Colon Rectum 2021; 64: 163–170 DOI: 10.1097/DCR.0000000000001779.
37. Cakir H., Heus C., Verduin W.M., Lak A., Doodeman H.J., Bemelman W.A.,
A.P.J Houdijk. Visceral obesity, body mass index and risk of complications after colon
cancer resection: A retrospective cohort study. Surgery 2015;157:909-15.
38. Hunter G.R., Gower B.A., B. L. Kane. Age Related Shift in Visceral Fat. Int J Body Compos Res. 2010; 8(3): 103–108.
39. Verduin WM, Van Den Helder R, Doodeman HJ, Struijf E, Houdijk APJ (2016) Dexa
Body Composition Assessment in 10-11 Year Healthy Children. PLoS ONE 11(10): e0165275. doi:10.1371/journal.pone.0165275
40. Samargandy S, Matthews K, Brooks M, et al. Abdominal visceral adipose tissue over the menopause transition and carotid atherosclerosis: The SWAN heart study, Menopause 2021;28:626–633.
41. Trikudanathan S, Pedley A, Massaro JM, et al. Association of female reproductive
factors with body composition: The Framingham Heart Study. J Clin Endocrinol Metab 2013;98:236–244.
42. Gao A., Chen Z., Sun A., X.Deng. Gender differences in cardiovascular disease. edicine in Novel Technology and devices 4 (2019) 100025. https://doi.org/10.1016/j.medntd.2019.100025
43. Seong Kim M., Choi Y-J., Lee Y.H. Visceral fat measured with computed tomography and the risk of breast cancer Transl Cancer Res 2019;8(5):1939-1949| http://dx.doi.org/10.21037/tcr.2019.09.16.
44. Houdijk A.P.J., Bos N.J.M.E., Verduin W.M., Hijdendaal M.M., M.A.L. Zwartkruis Visceral fat loss by whole-body electromyostimulation is attenuated in male and absent in female older non-insulin dependent diabetes patients. Endocrinol Diab Metab. 2022; 00:e377. https://doi.org/10.1002/edm2.377.
45. Machado P., McNaughton S.A., Livingstone K.M., Hadjikakou M., Russell Ch., Wingrove K., Sievert K., Dickie S., Julie Woods J., Baker Ph., M. Lawrence. Measuring Adherence to Sustainable Healthy Diets: A Scoping Review of Dietary Metrics. Advances in Nutrition 14 (2023) 147–160.
46. Hofer S.F., Carmona-Gutierrez D., Muelle M.I., F., Madeo The ups and downs of caloric restriction and fasting: from molecular effects to clinical application. EMBO Mol Med (2022) 14: e14418
47. Colman R.J., Beasley T.M., Kemnitz J.W., Johnson s.W., Weindruch R. & R.M. Anderson. Caloric restriction reduces age-related and all-cause mortality in rhesus monkeys. Nature communications 2014|5:3557| DOI:10.1038/ncomms4557 www.nature.com/naturecommunications.
48. Recchia F., Leung C.K., Yu A.P., Leung W., Yu D.J., Fong D.Y., Montero D., Lee C-H., Wong S.H.S., P.M. Siu. Dose–response effects of exercise and caloric restriction on visceral adiposity in overweight and obese adults: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Br J Sports Med 2023;57:1035–1041. doi:10.1136/bjsports-2022-106304.
49. Rovira-Llopis S., Bañuls C., Diaz-Morales N., Hernandez-Mijares A., Rocha M., V. M. Victor Mitochondrial dynamics in type 2 diabetes: Pathophysiological implications. Redox Biology 11 (2017) 637–645.
50. Veluthakal R., Esparza D. Hoolachan J.M., Balakrishnan R., Ahn M., Oh E. Jayasena C.S. Thurmond D.C. Mitochondria Dysfunction, Oxidative Stress, and
Inter-Organ Miscommunications in T2D Progression. Int. J. Mol. Sci. 2024,
25, 1504. https://doi.org/10.3390/ijms25031504
51. Woods, J.A.; Wilund, K.R.; Martin, S.A.; Kistler, B.M. Exercise, inflammation and aging. Aging Dis. 2012, 3, 130–140.
52. Russell A.P., Foletta V.C., Snow R.J., D.Wadley. Skeletal muscle mitochondria: A major player in exercise, health and disease, Biochim. Biophys. Acta (2013), http://dx.doi.org/10.1016/j.bbagen.2013.11.016.
53. Wedell-Neergaard AS, Lang Lehrskov L,Christensen RH, et al. Exercise-induced changes in visceral adipose tissue mass are regulated by IL-6 signaling: a randomized controlled trial. Cell Metab.2019;29(4):844-855.e3.
54. Lang CH, Frost RA, Vary TC. Regulation of muscle protein synthesis during sepsis and inflammation. Am J Physiol Endocrinol Metab 293: E453–E459, 2007.
55. Newman A.B., Kupelian V., Visser M., Simonsick E.M., Goodpaster B.H.,
Kritchevsky S.B., Tylavsky F.A., Rubin S.M., T.B. Harris, on Behalf of the Health, Aging and Body Composition Study Investigators. Strength, But Not Muscle Mass, Is Associated
With Mortality in the Health, Aging and Body Composition Study Cohort. J.Gerontol. 2006;61A:72-77.
56. Metter E.J., Talbot L.A., Schrager M, R Conwit. Skeletal Muscle Strength as a Predictor of All-Cause Mortality in Healthy Men. Journal of Gerontology 2002:57A, No. 10; B359–B365
57. RIVM Monitor gecombineerde leefstijl interventie 2024.
58. Sarwan G., Daley S.F., A. Rehman. Management of the weight loss plateau. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan.
2024 Dec 11.
59. Collins A., Huffman K.M., Wolever R.Q., Smith P.J., Siegler I.C., Ross L.M. et al
Determinants of Dropout from and Variation in Adherence to an Exercise Intervention: The
STRRIDE Randomized Trials. Translational Journal of the ACSM 2022;7;1-8.
60. Treuth, Margarita S.9 Gary R. Hunter, Tamas Kekes-Szabo, Roland L. Weinsier, Michael I. Goran, and Lincoln Berland. Reduction in intra-abdominal adipose tissue after strength training in older women. J. Appl. Physiol.1995;78(4): 1425- 1431.
Doe de PreventiMed Body Analysis
Neem vandaag nog de regie over uw vitaliteit.
Kies voor een krachtige toekomst met de PreventiMed Body Analysis, de enige plek waar een DEXA-scan en Biodex-meting samenkomen voor een compleet beeld van uw lichaam.
Wat is het verschil tussen een preventieve Whole body MRI en de PreventiMed Body Analysis?
De manier waarop we naar gezondheid kijken verandert snel. Lange tijd was geneeskunde vooral gericht op het herkennen en behandelen van ziekte zodra er klachten ontstonden. Dat model heeft enorme vooruitgang gebracht. Dankzij beeldvorming zoals CT- en MRI-scans, moderne chirurgie, intensive care en oncologische behandelingen kunnen artsen tegenwoordig ziekten behandelen die vroeger vaak fataal waren. Tegelijkertijd zien we dat veel van de grootste gezondheidsproblemen van deze tijd — zoals type…
Gecombineerde Leefstijlinterventie GLI
De Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) is een programma dat zich richt op het verbeteren van leefstijl door middel van voeding, beweging en gedragsverandering. Het wordt in Nederland vergoed vanuit de basisverzekering voor mensen met een verhoogd gezondheidsrisico op basis van BMI.
De GLI is gebaseerd op het principe dat een structurele verandering in leefstijl kan bijdragen aan het verminderen van chronische ziekten. Programma’s duren meestal twee jaar en bestaan uit begeleiding door ver…
GLP-1 medicijnen zoals Ozempic
GLP-1 medicijnen, zoals Ozempic, Wegovy en Mounjaro, worden steeds vaker gebruikt bij de behandeling van ernstige obesitas en diabetes type 2. Deze middelen bootsen de werking na van natuurlijke hormonen die vrijkomen in de darm na het eten.
GLP-1 staat voor glucagon-like peptide-1. Dit hormoon beïnvloedt meerdere processen die belangrijk zijn voor de energiebalans. Het vertraagt de maaglediging, verhoogt het gevoel van verzadiging en vermindert het hongergevoel. Hierdoor eten mensen vaak mind…
Aderverkalking of atherosclerose
Aderverkalking, of atherosclerose, is een proces waarbij de binnenwand van bloedvaten beschadigd raakt en plaques ontstaan. Deze plaques bestaan uit vetten, ontstekingscellen en bindweefsel en kunnen de doorstroming van bloed belemmeren. Viscerale obesitas speelt een belangrijke rol in dit proces. De chronische ontsteking die ontstaat in visceraal vet leidt tot een verhoogde aanwezigheid van ontstekingsstoffen in het bloed.
Deze stoffen beschadigen de vaatwand en maken deze gevoeliger voor de…
Kanker
De relatie tussen obesitas en kanker is de afgelopen decennia steeds duidelijker geworden. Met name viscerale obesitas speelt een rol in het ontstaan van verschillende vormen van kanker, zoals darm-, borst-, baarmoeder- en alvleesklierkanker. Het centrale mechanisme is chronische ontsteking. In visceraal vet bevinden zich bij overmatige opslag veel ontstekingscellen. Deze produceren signaalstoffen die via de bloedbaan door het lichaam circuleren.
Deze stoffen beïnvloeden processen op celniveau…
Hoge bloeddruk, of hypertensie
Hoge bloeddruk, of hypertensie, is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten. Vaak wordt het gezien als een op zichzelf staand probleem, maar in veel gevallen is het onderdeel van een breder metabool proces. Viscerale obesitas speelt hierin een centrale rol. De chronische ontsteking die ontstaat in visceraal vet beïnvloedt de functie van bloedvaten. De vaatwand wordt minder flexibel en reageert anders op signalen die normaal zorgen voor verwijding of vernauwing.
Daarnaast leidt vi…
Diabetes type 2
Diabetes type 2 is een chronische aandoening waarbij het lichaam minder gevoelig wordt voor insuline. Insuline is een hormoon dat ervoor zorgt dat glucose uit het bloed wordt opgenomen in cellen, met name in spieren. Wanneer deze gevoeligheid afneemt, stijgt de bloedsuikerspiegel. Het belangrijkste onderliggend mechanisme wordt door viscerale obesitas veroorzaakt. De chronische laaggradige ontsteking in visceraal vet verstoort namelijk op moleculair niveau de werking van insuline. Het gevolg is…
Waarom ziekten pas na je 40ste zichtbaar worden
Veel chronische ziekten, zoals diabetes type 2 en hart- en vaatziekten en kanker, worden pas zichtbaar na het veertigste levensjaar. Dit betekent echter niet dat ze pas op dat moment ontstaan. Deze ziekten hebben een lange aanloop. De onderliggende processen beginnen vaak jaren eerder, meestal al tussen het twintigste en veertigste levensjaar.
In deze periode verandert de leefstijl vaak. Werk, gezin en stress zorgen voor minder beweging en een veranderde voedingsinname. Hierdoor ontstaat gelei…
Viscerale obesitas en chronische ziekten
Viscerale obesitas speelt een centrale rol in het ontstaan van veel chronische ziekten. Het is niet alleen een risicofactor, maar een onderliggend mechanisme dat ziekteprocessen aanstuurt. De kern van dit proces is chronische laaggradige ontsteking. Wanneer de hoeveelheid visceraal vet toeneemt, verandert de samenstelling van het vetweefsel. Ontstekingscellen nemen toe en produceren signaalstoffen die het hele lichaam beïnvloeden.
Deze ontstekingsreactie leidt tot verstoringen in belangrijke s…
Waarom meten motiveert om aan je gezondheid te werken
Inzicht in het lichaam speelt een belangrijke rol bij gedragsverandering. Meten maakt veranderingen zichtbaar en helpt om oorzaak en gevolg te begrijpen. Wanneer mensen alleen worden beoordeeld op gewicht, ontbreekt vaak deze koppeling. Gewicht verandert niet altijd lineair, stopt en geeft geen inzicht in onderliggende processen. Dit kan leiden tot onzekerheid en demotivatie.
Het meten van visceraal vet en spierfunctie geeft daarentegen gerichte informatie over gezondheid. Veranderingen in dez…